|
" ريحان " کلمه اي عربي و به معني " گل و سبزه "
است که معادل اين لغت در فارسي " اسپرغم " گفته مي
شود. ريحان گياه بوته
اي يک ساله اي است که معمولاً طول آن بين 20 تا 45
سانتيمتر است و داراي عطر و بوي مطلوبي است. رنگ
ساقه ي بوته ي ريحان سبز تند است و داراي برگ هاي
منظم و بيضي شکل است.
گل هاي ريحان به رنگ سفيد يا صورتي در ماه هاي
مرداد يا شهريور به شکل خوشه در انتهاي ساقه ي
ريحان ظاهر مي شوند و پس از چندي از همين گل ها
تخم ريحان حاصل مي گردد. دو نوع ريحان وجود که يک
نوع آن برگ هاي سبز و نازکي دارد و نوع ديگر برگ
هاي بنفش رنگ دارد. گياه ريحان بومي هند است. اين
گياه هيچ گونه ترشح زيان آوري ندارد و تمام بخش
هاي آن مثل برگ ، گل و حتي ساقه آن بسيار معطر و
خوشبو است. از اين رو در تمام دنيا به عنوان يک
طعم دهنده و عطر دهنده به غذا مورد استفاده قرار
مي گيرد.
در مصر ، زنان گل هاي ريحان را در استراحتگاه
افراد مورد علاقه شان مي ريزند ولي در مالزي ريحان
را در محل دفن مرده ها مي کارند . در مولداوي رسمي
وجود دارد که هنوز هم پا برجاست و آن اين است که
يک مرد زن مورد علاقه اش را با قبول دسته اي ريحان
از او انتخاب مي کند.
پزشکان قديم به سختي اثر درماني ريحان را قبول مي
کردند و بيشتر آنها عقيده داشتند که ريحان گياهي
سمي و خطرناک است.
◄
در ايران نيز افسانه اي در مورد ريحان وجود دارد،
بدين شرح که :
« گويند اسپرغم پيش از انوشيروان نبود. روزي
انوشيروان بارعام داده، و به ديوان قضاوت نشسته
بود. ناگاه ماري بزرگ از زير تخت درآمد. حاضران را
از ديدن او ترس به هم رسيد. قصد او کردند، شاه
فرمود بگذاريد شايد شکايتي داشته باشد. به دنبال
او برفتند تا به کنار چاهي رسيدند. مار بر کنار
چاه حلقه زد، آنگاه به درون رفت و برآمد، چون در
آن چاه نگاه کردند، ماري ديدند مرده افتاده و
عقربي نيش بر او بند کرده، نيزه اي از بالاي چاه
بر پشت عقرب فرو برودند و همچنان به نزديک شاه
آوردند و شاهنشاه را از حال مار و نيش عقرب آگاه
ساختند. چون يک سال بگذشت، هم در آن روز شاه نشسته
بود و به شکايات مردم رسيدگي مي کرد. همان مار به
نزديک سرير آمد و از دهن خود قدري تخم سياه بريخت
و برفت. شاه فرمود آن تخم را کاشتند. از آن تخم
اسپرغم بر آمد و انوشيروان که پيوسته زکام داشت از
بوييدن و خوردن آن زکامش برطرف شد. شکي نيست که
اين داستان به اين شکل صحت ندارد ولي بعيد نيست که
بذر را يکي از شاکيان که به حق خود رسيده بود، به
عنوان هديه آورده باشد.»
◄
فوايد و خواص درماني ريحان:
ريحان گياهي معطر و بادشکن است. اگر چه بيشتر به
عنوان سبزي خوردن يا طعم دهنده به غذا، مورد
استفاده قرار مي گيرد ولي خواص درماني خاصي هم
دارد که از آن جمله :
1) ريحان آرامش دهنده ي اعصاب است و براي درمان
سردردهاي عصبي بسيار مؤثر است. اگر 20 تا 50 گرم
ساقه ي ريحان که داراي برگ و گل است را در يک ليتر
آب جوش بريزيد و 12 دقيقه دم کنيد . سپس آن را صاف
و شيرين نماييد و پس از هر غذا 1 فنجان بنوشيد که
غم و اندوه و افسردگي را برطرف مي کند.
2) ريحان گياهي نشاط آور است. دم کرده ي 50 گرم
ريحان که شيرين شده باشد پس از هر غذا براي معالجه
ي سردردهاي يکطرفه ( ميگرن ) و سردردهاي عصبي مفيد
است. حتي استنشاق بوي ريحان له کرده سردردهاي ناشي
از سفر را برطرف مي کند.
3) دم کرده ي 50 گرم ريحان که با عسل شيرين شده
باشد براي برطرف کردن گلودرد و آنژين مؤثر است.
براي درمان آسم نيز مي توان جوشانده ي غليظي از
ريحان تهيه کرد و روزي چند مرتبه دهان را با آن
شستشو داد. جوشانده ي سرد آن نيز تب بر است. پس در
بيماري هاي تورمي گلو و سرما خوردگي حتماً از
ريحان استفاده کنيد
4) دانه ي ريحان نيز به علت داشتن لعاب فراوان نرم
کننده است و در رفع ورم کليه و ترشحات زنانگي مفيد
است.
5) ريحان ضد دل پيچه است ، پس چه خوب است افرادي
که دستگاه گوارش حساس دارند و سريع نفخ مي کنند با
غذا ريحان مصرف کنند.
6) ريحان در درمان اسهال هم مؤثر است . خوردن تخم
بو داده ي ريحان براي درمان اسهال اثر شفا بخش
دارد.
7) جوشانده ي ريحان گرفتگي دستگاه گوارش را رفع مي
کند و ضد تهوع و استفراغ است.
8) اسانس ريحان که بازيليک نام دارد ، بسيار معطر
و ضدعفوني کننده ي دستگاه گوارش است و بوي سير و
پياز را از دهان مي برد. به همين دليل يک پاي ثابت
نان و کباب، ريحان تازه است.
9) ريحان ميکروب اسهال و وبا را مي کشد و بوي آن
پشه و مگس را فراري مي دهد . ريحان را در باغچه ي
منزل خود بکاريد تا به اين ترتيب با حشرات مزاحم
مبارزه کنيد.
10) به نظر مي رسد که دانه ي ريحان براي رفع اثر
زهر مارگزيدگي ، هم بصورت خوراکي و هم اگر به روي
محل زخم گذاشته شود، مؤثر است. عقيده اي هم وجود
دارد که ريحان مي تواند زگيل را درمان کند.
◄
نظر بزرگان در مورد ريحان
در حديث است که امام صادق ( ع ) فرمود: ريحان سبزي
پيامبران است و بدانيد که هشت خاصيت در آن وجود
دارد:
1- غذا را گوارا مي کند.
2- منفذها را باز مي کند.
3- دهان و باد گلو را خوشبو مي سازد.
4- اشتها را به غذا افزايش مي دهد.
5- مرض را از بين مي برد.
6- شخص را از بيماري جذام ايمن مي گرداند.
7- وقتي ريحان در شکم آدمي قرار گيرد، همه ي امراض
را ريشه کن مي سازد.
در حديث ديگر، امام کاظم ( ع ) فرمود : ريحان مرض
سل را از بين مي برد.
|
