| |
◄
مس :
كمبود مس در انسان نادر است, اما با سندرم منكز كه
يك بيماي ژنتيكي است و در آن استفاده از مس مختل
ميشود, همراه است. كمبود مس در شيرخواراني كه فقط
با شير گاو تغذيه ميشوند, ديده شده است. نشانه
هاي باليني كمبود مس عبارتند از: نوتروپني,
كمخوني ميكروسيتيك هيپوكروميك, بي رنگ شدن پوست و
مو, اشكالات عصبي, خستگي و اختلالات بافت همبند
توام با اختلالات اسكلتي.
كمخوني ناشي از كمبود مس غيرقابل تشخيص از
كمخوني كمبود آهن است. در بيماري ژنتيكي ويلسون,
تجمع مس در كبد, كليه و مغز مسموميت با مس ايجاد
ميكند. مس يكي از اجزاي متالوآنزيم هاست
(سرولوپلاسمين, ليزيل اكسيداز, سيتوكروم C و سوپر
اكسيد دسموتاز). مس در جذب و انتقال آهن نقش مهمي
ايفا ميكند.
حدود 40-30% مس رژيم غذايي جذب ميشود. جگر,
مغزها, حبوبات و صدف منابع خوب مس هستند. نياز به
مس در انسان به خوبي مشخص نشده است. دريافت روزانه
mg 3-5/1 مس در بزرگسالان بي خطر و كافي است. سطح
طبيعي مس سرم 90 تا 125 ميكروگرم در دسي ليتر است.

◄
كروم :
كروم براي حفظ متابوليسم نرمال گلوكز لازم است كه
احتمالاً به عنوان يك كوفاكتور انسولين عمل
ميكند. حدود 5/0 تا 2 درصد از كروم غيرآلي رژيم
غذايي جذب ميشود. دفع عمدتاً از طريق ادرار صورت
ميگيرد. عدم تحمّل به گلوكز ميتواند ناشي از
كمبود كروم باشد, مانند بيماراني كه از تغذيه كامل
وريدي (TPN) و از مكملهايي كه كروم كافي ندارد,
استفاده ميكنند. نياز كافي و روزانه كروم براي
بزرگسالان 50 تا 200 ميكروگرم در روز است.
براي تشخيص كمبود كروم آزمايش قطعي وجود ندارد و
تشخيص عمدتاً بر مبناي پاسخ باليني به كروم (بهبود
تحمّل گلوكز) انجام ميشود. براي درمان از 200
ميكروگرم در روز كروم, به صورت CrCl3 خوراكي يا
g/day 10 مخمر آبجو استفاده ميشود. گوشت, تخم
مرغ, پنير, دانه هاي غلات كامل, مغزها و مخمر آب
جو منابع خوب كروم هستند. سطح پلاسمايي كروم در يك
فرد سالم 6/1 ميكروگرم در ليتر گزارش شده است.
◄
منگنز :
بدن انسان حاوي mg 20-10 منگنز است. متالو
آنزيمهاي حاوي منگنز در ميتوكندريها قرار دارند.
پيروات كربوكسيلاز و سوپراكسيد منگنز دسموتاز
نمونه هايي از اين آنزيمها هستند. منگنز به عنوان
يك كوفاكتور براي آنزيم گلوكزيل ترانسفراز
گلوكونئوژنز, متابوليسم چربي و موكوپلي ساكاريد به
كار ميرود و همچنين نقش مهمي در عملكرد مغز از
طريق متابوليسم آمينهاي بيوژن دارد. حدود 12-3%
منگنز از طريق رژيم غذايي در روده كوچك جذب
ميشود.
اطلاعات كمي در مورد كمبود باليني آن وجود دارد.
در يك فرد مذكر, كاهش وزن, هيپوكلسترولمي,
درماتيت, تهوع و استفراغ, قرمزي موي سر و كاهش رشد
مو با كمبود تجربي منگنز مشاهده شده است. منابع
غذايي منگنز عمدتاً شامل غذاهاي گياهي بويژه چاي
است. مسموميت با منگنز در انسان در نتيجه استنشاق
ذرات گرد و غبار معادن يا ساير صنايع ديده شده
است. سطح منگنز سرم در يك فرد طبيعي 59/0 تا 4/1
ميكروگرم در ليتر است.
◄
موليبدن :ظ
موليبدن عنصر لازم بدن حيوانات است, اگرچه اثرات
آن در سلامت انسان, با اطمينان مشخص نشده، كمبود
موليبدن نيز در انسان شناخته شده نيست. اين ماده
مغذي جزيي از متالو آنزيمهاي آلدئيد اكسيداز,
سولفيت اكسيداز و گزانتين اكسيداز است. موليبدن
غذا به راحتي جذب و بيش از نيمي از آن در ادرار
دفع ميشود. دريافت بيشتر موليبدن ممكن است در
سوخت و ساز مس اختلال ايجاد كند. سطح طبيعي
پلاسماي آن 8/0 ميكروگرم در ليتر (17/1-28/0)
گزارش شده است.
◄
سلنيوم:
سلنيوم جز اصلي گلوتاتيون پراكسيداز است كه
سلولها و غشاها را در برابر آسيبهاي
پراكسيداسيون چربيها محافظت ميكند. سلنيوم در
غذا بيشتر به شكل اتصال با اسيد آمينه مثل
سلنومتيونين است. سلنيوم غذا براحتي جذب ميشود.
دفع آن از طريق كليه صورت ميگيرد. مقداري از آن
هم از طريق مدفوع, تنفس و پوست دفع ميشود. دريافت
ناكافي سلنيوم موجب پايين آمدن سطوح خوني آن
ميشود و مرتبط با فعاليت گلوتاتيون پراكسيداز خون
است. سطح پلاسمايي سلنيوم زير 85 ميكروگرم در ليتر
كمبود تلقي ميشود. دريافت حاشيه اي اين عنصر در
نيوزيلند و قسمتهايي از چين, فنلاند و ونزوئلا
ديده شده است. افرادي كه در چين زندگي ميكنند, به
علّت كمبود دريافت سلنيوم ممكن است به نوعي
كارديوميوپاتي به نام بيماري كشان مبتلا شوند كه
با مصرف سلنيوم بهبود مييابد.
براي ارزيابي وضعيت سلنيوم روشهاي مختلفي وجود
دارد شامل: اندازه گيري ميزان آن در ادرار, خون
تام, گلبول قرمز و پلاسما و فعاليت گلوتاتيون
پراكسيداز پلاكتها يا گلبول قرمز. هيچ روش قطعي
براي ارزيابي سلنيوم وجود ندارد. بنابراين, از
روشهاي مختلفي استفاده ميشود. RDA سلنيوم (70
ميكروگرم در روز براي مردان و 25 ميكروگرم در روز
براي زنان گزارش شده است.
◄
فلوئور:
اهميّت فلوئور (فرم يوني آن فلورايد است) به علّت
توانايي آن در كاهش فساد دندان و اثرات آن روي
برخي فعاليّتهاي زيستي است. فلوئور جزء اصلي
بافتهاي كلسيفيه است. يون فلوئور در ساختمان
بلوري هيدروكسي آپاتيت دندان براي افزايش مقاومت
نسبت به پوسيدگي به كار رفته است. جذب فلوئور در
رژيم غذايي 80-50% برآورد ميشود. برخورداري از
اثرات محافظتي فلوئور در مورد پوسيدگي دندان,
مستلزم مصرف روزانه حداقل mg5/1 از اين ماده مغذي
است. محدوده بين mg5/2-5/1 در نوجوانان و mg4-5/1
در بزرگسالان كافي و بيخطر است. مصرف بيشتر ممكن
است موجب پيدايش لكّه روي دندان شود. آكادمي ملّي
غذا و تغذيه آمريكا, در جمعيتهايي كه سطح فلوئور
پايين دارند, افزودن ميزان ppm1 در آب آشاميدني را
توصيه ميكند.
|
|