پوکي استخوان بسياري از زنان و مردان را همزمان با بالا رفتن سن گرفتار مي‌سازد که در اين عارضه تراکم استخوانها کاهش مي‌يابد و در نتيجه خطر شکستگي استخوانها تشديد مي‌شود.
به گزارش خبرنگار سايت پزشکان بدون مرز ، پوکي استخوان (osteoporosis) به معني پوک شدن يا نازک شدن استخوان ها به هر علتي است و در بيشتر افراد سالخورده ديده مي شود. از دست رفتن استخوان ها با افزايش سن يک پديده کلي است ، اما وقتي توده استخواني به حدي مقدارش کم مي شود که احتمال بروز شکستگي ايجاد مي شود، يک بيماري به حساب مي ايد.

 

اين شکستگي ها، علامت بارز پوکي استخوان هستند و بخصوص در استخوان هاي مچ دست ، ستون فقرات و استخوان فوقاني ران ديده مي شوند.خطر بروز شکستگي استخوان بر اثر پوکي استخوان با افزايش سن زياد مي شود. گرچه پوکي استخوان در خانمهاي سالخورده خيلي شايع است ، اما اين بيماري مي تواند مردان را هم گرفتار سازد و در هر سني از کودکي تا بزرگسالي هم رخ دهد.
فراواني پوکي استخوان در نقاط مختلف جهان فرق مي کند و در اروپاي غربي و امريکا شايع تر است ؛ افراد سفيد اروپايي و نيز آسيايي ها را هم نسبت به سياه پوستان بيشتر گرفتار مي سازد.طي ۵۰ سال گذشته با پيشرفت بهداشت ، مردم جهان طول عمر بيشتري پيدا کرده اند و در نتيجه تعداد افراد سالخورده افزايش يافته است.

به همين علت تعداد شکستگي هاي استخوان بر اثر پوکي استخوان هم بيش از دو برابر شده است. اين شکستگي ها يک علت مهم مرگ در افراد سالخورده است و ۱۵ تا ۲۰ درصد کساني که دچار شکستگي استخوان فوقاني ران مي شوند، طي ۶ ماه مي ميرند.

در زنان پوکي استخوان چهار برابر مردان ديده مي‏شود. در سالهاي بعد از يائسگي، مخصوصاً در سالهاي اول، معمولاً قدرت استخوان با سرعت زيادي کاهش مي‏يابد. سپس اين سرعت کم مي‏شود ولي روند پوکي استخوان ادامه مي‏يابد. زنان، مخصوصاً آنها که بيشتر از ۶۰ سال دارند بيشترين مبتلايان به پوکي استخوان‏اند.
در مردان با افزايش سن، کاهش ناگهاني و عمده‏ي هورمونهاي جنسي، چنان که در زنان اتفاق مي‏اافتد، پيش نمي‏ايد. کاهش تراکم وقدرت استخوان در آنها خيلي آهسته‏تر اتفاق مي‏افتد. اما در ۶۵ تا ۷۰ سالگي، زنان و مردان با يک سرعت استخوانهاي خود را از دست مي‏دهند.

يک گزارش عنوان مي دارد که در سال ۱۹۹۶، هزينه درمان ۵/۱ميليون مورد شکستگي ناشي از بيماري پوکي استخوان در امريکا، بالغ بر ۱۴ ميليارد دلار بوده است که اين رقم براي سال ۲۰۱۵ با ۵/۲ ميليون شکستگي ، به ميزان ۶۰ميليارد دلار تخمين زده مي شود .

 

◄   فاکتورهاي خطرزا را که عامل بروز اين عارضه استخواني:

موسسه ملي پوکي استخوان در آمريکا فهرستي از فاکتورهاي خطرزا را که عامل بروز اين عارضه استخواني هستند ارائه کرده است که به قرار زير است:

      ●   افراد پير و زنان بيشتر در معرض ابتلا به اين بيماري قرار دارند.
      ●   سابقه ابتلا به بيماري در خانواده در افزايش خطر ابتلا تاثيرگذار است.
      ●   داشتن اسکلت بندي ضعيف و ظريف يک فاکتور خطرزاي مهم است.
      ●   نژاد آسيايي،‌ سفيد پوست و اسپانيايي بيشتر در معرض ابتلا قرار دارند.
      ●   سابقه شکستگي استخواني در گذشته خطر ابتلا را افزايش مي‌دهد.
      ●   کاهش هورمون جنسي يکي ديگر از عوامل ابتلا به پوکي استخوان است.
      ●   کمبود کلسيم، ويتامين d و تحرک بدني ناکافي از عوامل مهم بروز اين بيماري هستند.
      ●   مصرف زياد کافئين، سديم و پروتئين خطر ابتلا را تشديد مي‌کند.
      ●   الکل و سيگار خطر پوکي استخوان را افزايش مي‌دهند.
      ●   دو مشکل اختلالات تغذيه‌اي و ابتلا به آرتريد روماتوئيد از فاکتورهاي مهم در بروز پوکي استخوان هستند.
      ●   مصرف داروهاي خاص مانند استروئيدها نيز احتمال ابتلا به پوکي استخوان را تشديد مي‌کند

◄   عوامل مستعد کننده‏اي که قابل کنترل نيستند:
      +   جنسيت:

زنان بسيار بيشتر از مردان به پوکي استخوان و شکستگي ناشي از آن دچار مي‏شوند.( در واقع ۴ برابر آقايان). زيرا زنان از ابتدا تراکم استخوان کمتري دارند و بيشتر هم عمر مي‏کنند.

      +   سن:

با افزايش سن احتمال بروز پوکي استخوان بيشتر مي‏شود.
 

      +   شروع يائسگي:

استروژن هورمون زنانه‏اي است که از کاهش توده‏ي استخوان جلوگيري مي‏کند. توليد استروژن در تخمدانها بعد از يائسگي متوقف مي‏شود، در نتيجه، از دست رفتن توده‏ي استخوان تسريع مي‏شود. زناني که يائسگي زود رس دارند (قبل از ۴۵ سالگي)، مانند بانواني که تخمدانهاي آنها را با جراحي برداشته‏اند بيشتر در معرض ابتلا به پوکي استخوان‏اند.
 

      +   سابقه‏ي خانوادگي:

وراثت بر مقدار استخوانهاي شما و سرعت از دست دادن آنها تأثير دارد، اگر مادر شما شکستگي لگن يا مهره، ساعد و… داشته باشد، احتمال ابتلاي شما به شکستگي ۲ برابر افراد ديگر است.
 

      +   استخوان‏بندي ظريف و کوچک:
بانواني که داراي استخوانهاي کوچک بوده، کوتاه قد و يا لاغراند، به خاطر وجود توده‏ي استخواني کمتر، مستعد بروز پوکي استخوان‏اند.
 

      +   نژاد:
بانوان اروپايي شمالي يا افراد ساکن آسياي جنوب شرقي، بيشتر در معرض ابتلا به پوکي استخوان‏اند.
 

      +   بعضي از بيماريها:

بيماريهايي نظير بيماري تيروئيد، پاراتيروئيد، غدد جنسي، و غدد فوق کليوي مي‏توانند به پوکي استخوان منجر شوند.
 

◄   عوامل خطري که مي‏توانيد آنها را کنترل کنيد:
      +   وزن:
وزن کم بانوان بسيار لاغر باعث کم شدن قدرت استخوان هم مي‏شود (زناني که داراي اضافه وزن‏اند، معمولاً در معرض خطر نيستند ولي احتمال ابتلا به ناراحتي‏هاي ديگر در آنها زيادتر است.)
 

      +   ورزش نکردن:
فعاليت نداشتن، کاهش توده‏هاي استخوان را تسريع مي‏کند. ورزش مناسب به افزايش مقدار استخوان و سلامت بيشتر شما کمک مي‏کند.
 

      +   کمبود کلسيم در برنامه‏ي غذايي:
کلسيم استخوانها را قدرتمند مي‏کند. اگر به قدر کافي کلسيم مصرف نمي‏کنيد بدن شما سلولهاي استخواني را تخريب مي‏کند تا کلسيم مورد نياز خود را از آنها به دست آورد.
 

      +   سيگار کشيدن:

زناني که سيگار مي‏کشند بيشتر از آنها که سيگار نمي‏کشند به پوکي استخوان (و ساير بيماريها) دچار مي‏شوند.
 

◄   عوامل خطر ديگر:
اين عوامل عبارتند از:
بعضي داروهاي تجويزي نظير کورتن که در درمان آرتوروز و آسم استفاده شود ( از دکتر خود در اين مورد سئوال کنيد).
      ●   برنامه‏ي غذايي پر پروتئين
      ●   کمبود ويتامين دي